sissy, kgopela keys!

Sinds de eerste week van september werk ik in ´the Potters House´in het centrum van Pretoria. In de afgelopen maanden heb ik al veel meegemaakt. Toen ik vandaag thuis kwam en Christoph vertelde wat ik vandaag had gedaan bedacht ik dat het leuk is om sommige gebeurtenissen wat uitgebreider op te schrijven, niet alleen voor mijzelf maar ook voor familie en vrienden die zich daardoor een beter beeld kunnen schetsen van waar ik mee bezig ben.

In ´the Potters House´ vanaf nu TPH, ben ik overdag de zogenaamde huismoeder. Ik begin om 08.00, op dat moment los ik Mandisa af die er sinds de vorige dag 16.00 aanwezig was. Zij zal het vanmiddag ook van mij overnemen. De aflossing bestaat voornamelijk uit het feit dat ik vanaf dan de sleutelbos in beheer heb met 29 sleutels. Dit zijn sleutels van alle kamers van het huis, kantoor van sociaal werktster, koelkast, voorraadkamer en de kapel. Omdat er natuurlijk de hele dag allerlei mensen toegang tot deze ruimtes moeten hebben wordt ik de hele dag gezocht omdat ik diegene ben die de deuren moet openen.
Als ze mij zoeken roepen ze meestal in het Setswana: sissy, kgopela keys!
Wat betekent: zusje, de sleutels alsjeblieft!

In het huis wonen een zeer wisselend aantal vrouwen met hun kinderen. Vandaag waren het 13 vrouwen en 16 kinderen in de leeftijd tussen paar maanden tot 9 jaar. Een van de vrouwen is hoogzwanger en kan elk moment gaan bevallen. De meeste komen uit een extreem geweldadige relatie en zijn op de vlucht van hun man en proberen een nieuw bestaan op te bouwen, anderen komen van de straat met drugs en prostitutie als achtergrond waar ze van weg willen. Op dit moment zijn er relatief veel vrouwen die uit een ander land naar Zuid Afrika zijn gevlucht op zoek naar een betere toekomst.

Als het niet toevallig een vrije dag is, er geen workshops zijn voor staff members of andere ´belangrijke´ zaken dan wordt er een programma aangeboden met vooral groepsgesprekken voor de aanwezige vrouwen. Er is per dag een ander thema, deze varieren van financien, hoe moet je solliciteren, opvoeding van kinderen en vrije thema´s die op dat moment spelen. Op donderdag probeer ik zoveel mogelijk vrouwen naar een groentetuin te slepen waar ik bietjes, lente uitjes, wortels, spinazie en boontjes verbouw. De meeste vinden deze tuin helaas echt een straf dus meestal ben ik alleen of met een of twee enthousiastelingen. Ik vind het heerlijk om in de aarde te wroeten en alles te zien groeien, vooral nu het regenseizoen is begonnen schiet alles de grond uit!

Vannochtend hadden we een ´staff meeting´ zoals altijd op maandagochtend. Dit is een vergadering die minimaal 2,5 uur duurt en waar alles wordt besproken op afrikaanse wijze maar helaas niet veel knopen worden doorgehakt. Af en toe is dat extreem frustrerend. De traditie is nu bijvoorbeeld dat ik een keer in de zoveel tijd de afwezigheid van zeep in de keuken ter sprake breng. In deze keuken wordt dagelijks voor 180 mensen gekookt maar de vrouwen die hier werken hebben geen zeep om hun handen te wassen, ook niet nadat ze evt naar de wc zijn geweest. Na ongeveer 10 vergaderingen is daar nog steeds geen verandering in gekomen! In deze keuken wordt niet alleen voor TPH gekookt maar ook voor een opvanghuis voor tienermeiden, een kleuterschool en een inloopcentrum specifiek voor mannen.

Het eten is heel typisch afrikaans met bijna elke dag een maisbrei: pap en vlees. Als we geluk hebben is er gekookte kool bij als groente. Vanwege deze eenzijdige voeding heb ik dus ook die groentetuin en ik heb al bietensla en geroerbakte spinazie uit eigen tuin gekookt voor de vrouwen in het huis tijdens de kerstvakantie.

Na de lunch vandaag vroeg de sociaal werkster mij om een formulier in te vullen samen met een vrouw die er sinds vorige week is met haar drie kinderen. De oudste zal woensdag voor het eerst naar een soort kleuterklas gaan en voor de aanmelding moest een uitgebreid formulier ingevuld worden. Deze vrouw is 26 jaar, heeft drie kinderen tussen de 1 en 6 jaar oud en is met hun op de rug en aan de hand komen lopen vanuit Burundi! Over de weg zouden dat ongeveer 4000km zijn, zij is vooral langs dorpjes gekomen over veldweggetjes. Ze is op zoek gegaan naar een veilige plek voor haar en haar kinderen. Ze heeft er ongeveer twee maanden over gedaan begreep ik uit ons gesprek met handen en voeten. Zij kan niet lezen en schrijven en spreekt geen Engels, ik geen KiRuanda of KiSwahili maar we begrepen elkaar een heel eind. Ik probeerde er achter te komen waarom ze uit Burundi is weggegaan. Ze begreep wat ik bedoelde, zij wees op zicht zelf en zei -papa en maakte toen een gebaar met haar wijsvinger die snel over haar hals gleed. Ze is dus geweld ontvlucht dat ze waarschijnlijk van zeer dichtbij heeft meegemaakt. Spreekt natuurljk ook voor zich dat je niet voor je lol meer dan 4000 km met drie kleine kinderen gaat lopen.

De rest van de middag zat ik buiten op een soort picknickbankje te kletsen met de aanwezige vrouwen. De meeste vrouwen zijn heel goed in het invlechten van haar en dat doen ze dan ook uitvoerig bij elkaar. Met de kinderen maak ik soms tekeningen met waskrijt. Voor de jongens moet ik dan eindeloos vliegtuigen, helicopters, raketten en fietsen tekenen waar ze dan zelf de achtergrond, omgeving moeten bijtekenen met wolken, sterren, maan, planeten, bergen en publiek voor de wielrenwedstrijd etc. De meisjes tekenen meestal zelf vooral veel huisjes, vlinders en regenbogen, heel klassiek! Van een meisje (6jaar) kreeg ik een liefdesverklaring in een mooie envelop omdat ze mij zo lief vond die dag! Echt super lief :)

Muli Bwanji

Na de treinreis van twaalf uur op houten bankjes in een trein, met rugleuningen die vermoedelijk van asbest waren gemaakt, waren we in Mandimba dichtbij de grens met Malawi. De temperatuur liep op en alles begon te jeuken. Iedereen begon zich overal te krabben... Ik ben nog nooit zo blij geweest met een koude bucket shower in het ´hotel´ waar we daarna terecht kwamen! Zo´n douche houd in dat je in een badkuip kon staan waar een ton naast stond met koud water, met een bekertje schep je daar dan water uit en giet je over je heen. Is niet de handigste manier om lange haren te wassen maar het werkt wel. Vanuit dit hotel was het nog iets van 8km over een onverharde weg tot aan de grens met Malawi. Er rijden hier geen busjes meer maar wel fiets-taxis. Dit zijn fietsen met een stevige bagagedrager waar wij op mochten plaats nemen. Het moet echt loodzwaar voor deze mannen zijn
geweest omdat wij dus achterop zaten met een mega rugzak en het grootste gedeelte van de weg gestaag omhoog liep!

Christoph achter op de fiets-taxi.

Tussen de twee grensposten ligt nog iets van 4km niemandsland en toen waren we eindelijk in Malawi! Bij de grens waren er op dat moment geen bussen, busjes of enige andere vorm van ov maar gelukkig kwamen we een aardige Mozambikaan tegen die een grote vrachtwagen bleek te besturen met 26ton tabak die ons wel wilde meenemen tot de kruising 100km verderop met de weg naar de hoofdstad.

Rechts staat de vrachtwagen waarmee we meemochten!

Vanaf hier kregen we een andere lift van een Malawiër die in de VS studeert en die ook hier op vakantie was, hij zette ons voor de deur van het hostel af in Lilongwe waar we konden kamperen in de tuin.
Lilongwe is een totaal andere hoofdstad van alle andere die we ooit gezien hebben. Er is praktisch gezien geen hoogbouw, de meeste huizen hebben een tuin (ook in het centrum), overal staan bomen en er is geen straatverlichting. ‘S nachts is het ontzettend donker en konden we dus prachtige sterren zien.
We hebben vooral regel dingen afgehandeld zoals eindelijk weer eens op internet, zonnebrand crème kopen en een visum voor Zambia regelen.
Klinkt allemaal eenvoudiger dan het is. Zonnebrand crème is haast nergens te vinden maar drie uur zoeken hadden we een Spar supermarkt met geïmporteerde artikelen uit Zuid Afrika gevonden waar ze mij een flesje konden verkopen.
Het visum regelen was een mooie demonstratie bureaucratie: we waren ‘s ochtends om 08.30 bij de High Commission of Zambia. We moesten per persoon twee formulieren invullen, 2 pasfoto's inleveren, een brief schrijven met de reden waarom we naar Zambia wilden, een kopie van ons paspoort en een kopie van het visum van Malawi en 50 usd per persoon inleveren. En dan niet gewoon 50 usd, maar per persoon een briefje van 50 en niet een van 100 omdat we met zijn tweeën zijn.
Jeetjemina, na een ochtend lang alles bij elkaar te regelen gaan we trots met ons complete pakket weer terug naar de HC, zit de ambtenaar natuurlijk net in een meeting en moeten we na 15.00 weer terug komen…
Maar die middag is het dan toch voor elkaar!
De volgende ochtend zijn we met een bus naar Nkhata Bay gegaan, een klein stoffig dorpje aan het Lake Malawi.

Het meer is prachtig!

Deze twee jongetjes zijn bezig onder de mangoboom om van plastic zakjes en een lang stuk touw een bal te maken waar ze mee kunnen voetballen.

Een school die Lotte bezocht. De lagere klassen zitten vol met ongeveer 150 kinderen per klas die op de grond zitten bij gebrek aan tafels en banken.

In het meer hebben we gesnorkeld,in een bootje gevaren, naar prachtige blauwe vissen gekeken, lekker gegeten en in een opwelling twee gloednieuwe fietsen gekocht! In Malawi fietsen enorm veel mensen, kan je overal bij lodges kamperen,
is er in elk dorp een mannetje onder een rieten dakje met wat gereedschap (= fietsenmaker) en is de route langs het meer niet heel heuvelachtig.... Al met al genoeg redenen om een impulsief plan uit te voeren :)

De fietsen moesten overal nog geolied en ingevet worden, de spaken moesten opnieuw aangedraaid worden. Het duurde 7uur tot beide fietsen rijklaar waren en we eindelijk ook kunnen vertrekken.

We hadden elk onze rugzak op de bagagedrager gebonden met rubberen straps die uit autobanden werden gesneden.

Na de eerste dag op de fiets konden we ons allebei een beetje voorstellen hoe de koningin zich voelt... Overal langs de weg kwamen kinderen aangerend die heel enthousiast stonden te zwaaien, soms ook hele stukken mee renden achter de fietsen aan! Alle mensen zwaaiden,riepen - how are you? en moesten lachen om deze 'mzungus' die op een gewone fiets zonder versnellingen net zoals elke Malawiër, met veel bagage achterop aan het fietsen waren. Gelukkig was er niet veel verkeer op de weg, op een dag zagen we maximaal 10 auto's en konden we dus onbekommerd naar iedereen terug zwaaien en roepen.
De derde dag kregen we een lift met fietsen en al en konden we een 'saai' stuk overslaan en fietsen we naar Senga Bay. Dit is een klein stadje zonder geasfalteerde straten, alleen maar zand waar geiten,
koeien rond lopen en op de centrale voetbalveld worden de vissersnetten uitgestrekt en gerepareerd. Hier ook weer een bootje gehuurd, veel gelezen, gekookt boven een vuurtje waardoor alles een soort 'rokerig aroma' kreeg, wijzelf incluis :)

Na ruim een week op verschillende plekken aan het meer te zijn geweest was het tijd om richting Zambia te vertrekken omdat we alweer bijna naar huis vlogen. De fietsen hebben we op een zondag ochtend aan een Pakistaanse winkelier verkocht die er heel blij mee was.

Na weer twee volle dagen in een soort foetus houding opgepropt in verschillende busjes en bussen te hebben gezeten waren we blij dat we bijna bij de eind bestemming waren aangekomen in Afrika.
We hebben wel allebei goed kunnen werken aan een soort gelatenheid waarvan we hopen dat ie nog even aanhoud als we in Europa zijn. We hebben de twee laatste dagen een soort terugblik gehouden en elkaar vragen gesteld over hoe we deze prachtige reis ervaren hebben. Wat de meeste indruk heeft gemaakt, wat de wezenlijke momenten waren, wat zouden we een volgende keer eventueel anders doen, waar waren we blij mee, wat was anders dan verwacht, enz. Het lijkt ongelofelijk dat we tijdens deze reis ook al in Brazilië aan het strand zijn geweest, op de Machu Picchu waren en in Kaapstad gewandeld hebben...
De laatste paar dagen in Zambia hebben we in Lusaka doorgebracht.
Lusaka is een bedrijvige stad waar allerlei mensen bezig zijn het ´te maken´. Er heerst een heel andere sfeer dan in het ingedutte Lilongwe.
Er zijn verschillende grote Chinese investeerders waardoor ziekenhuizen worden gebouwd, straten worden aangelegd en er echt wat gebeurt en er niet alleen NGO jeeps rondrijden. Ondanks moderne uitstraling van hoge flats is het na 17.45 een totaal andere stad doordat er geen straatverlichting is. Dat is echt een gekke gewaarwording in een stad met meer dan 1,3 miljoen inwoners! Als de zon om 18.00 ondergaat is het gewoon in een keer echt heel donker en dus ook verlaten. Een dag
zijn we naar Munda Wanga geweest, wat ´mijn tuin´betekent. Hier is een botanische tuin en een opvang centrum voor opgevangen, gesmokkelde en gewonde dieren.

Zo hebben we op we op de valreep toch nog leeuwen, een cheeta en andere grote roofdieren gezien in Afrika.

Christoph telt de laatste kwachas. Het lijkt meer dan dat het in euros waard is, 6800 is ongeveer 1 euro.

Het internationale vliegveld van Lusaka... Via Johannesburg en Istanbul vlogen we steeds een stukje verder richting het oude continent.

Als we nog de oorspronkelijke zes weken extra tijd hadden gehad hadden we ook nog een uitstapje gemaakt naar een van de grote parken in Zambia maar we vlogen dus al op de 16e juni terug omdat Christoph een baan per 1 juli heeft!
Deze baan houdt in dat we per 1 september verhuizen naar Pretoria in Zuid Afrika om daar een jaar te gaan wonen... We zitten dan op een paar uur rijden van het Kruger Park dus iedereen die olifanten, impala's en nijlpaarden wil komen spotten is van harte welkom!
Wie weet krijgt dit blog daar nog een vervolg...
Bedankt voor het lezen van het blog en het ga jullie goed!

Dusty roads, shimmering waters.

Vanuit Pretoria in Zuid Afrika gingen we met een bus naar Maputo waar we een nachtje in een hostel de tent op het betonnen dak van het toilet gebouwtje mochten opzetten! We verbaasden ons over de 3x zo hoge prijzen in vergelijking met vier jaar geleden. Omdat we allebei behoefte hadden aan een paar dagen uitwaaien aan het strand reisden we de volgende ochtend naar Tofo.

Ontbijten met uizicht op zee...

Bij zonsondergang nog een strandwandeling. Deze mannen gaan naar huis met de versgevangen inktvis.

Het handigste vervoer in Mozambique is de bus... Om een idee te geven hoe dat er aan toe gaat beschrijven we de busrit Maputo naar Tofo.
We zaten in een bus met weinig beenruimte op de tweede rij. Alle ruimte in het gangpad en voor de deur werd in beslag genomen door de bagage en als ik schrijf alle ruimte, dan bedoel ik ook echt dat die bus vol zat tot aan heuphoogte. De dames voor ons, zaten tot aan hun schouders in de zakken uien, kartonnen dozen met koekjes de rest van de passagiers had onder andere soja olie, textiel, 50kg zakken meel, kippenvoer en kunstmest bij zich die ze allemaal in de hoofstad hadden aangeschaft. Bij elke stop snelden een twintigtal verkopers naar de open raampjes om cashew noten, ananas, cola, bananen, bonen, piri piri, levende kippen of zonnebrillen te verkopen.

Het was warm, het stonk naar oud zweet het stof woei naar binnen maar Lotte voelde zich steeds blijer worden. Lotte: ik kwam eindelijk in Afrika aan, ik begon mij steeds meer thuis te voelen bij al die lemen ronde hutjes, vrouwen met babys op de rug, mais en cassave velden en ik kon weer genieten van het op reis zijn. Ik kom tot de conclusie dat ik mij in ruraal Centraal Afrika meer thuis voel dan tussen SUV's en diplomaten feestjes! Dat was wel een opluchting dat de heimwee weg was en we weer echt konden genieten van onze speciale reis door dit prachtige continent.

In Mozambique was er elke keer veel verbazing dat er uit die blanke met hippie broek en rugzak een onvervalst portugues continental accent komt. Onze dagelijkse zorgen bestaan uit ontbijt halen, waar willen we heen, zullen we vis bbq vanavond doen of welk boek lezen we het eerst? De laaste vier weken van de reis zijn begonnen!

Onze backpacks zitten vol boeken. In een hotelletje in Beira zijn we er toe gekomen ze eens te fotograferen en zagen we pas hoeveel kilos papier het wel niet zijn...

Christoph houdt zich de laatste weken bezig met allerlei ideeen verzamelen om een bedrijf te starten. Dit varieert per week, per streek, de ideen van cashew noten export tot bakfietsen import zijn onder andere voorbij gekomen. Als je 12uur opgepropt in een busje zit kan je alleen naar buiten kijken en dan begin je vanzelf te fantaseren over wat er wel niet allemaal zou kunnen. Lotte had een idee van een school starten waarbij landbouw en koken een onderdeel zou zijn van het lesprogramma zodat alle kinderen vanalles zouden leren over gevarieerde voeding en ze op school gezond zouden eten etc....

Verder in het noorden van Mozambique bij Pemba heeft Christoph gesnorkeld en hebben we veel gelezen, op het strand gezeten en mooie kitsch fotos gemaakt:

We zijn met allerlei busjes, jeeps, vrachtwagens, taxis de kustlijn richting noorden afgereisd. Tot aan het meest noordelijke puntje dat wij hebben gezien van Mozambique hebben we meer dan 5500kilometer afgelegd!!
Ilha de Mocambique was een van de mooiste plekken... Dit was de hoofdstad van de Portugese Afrikaanse colonies en ligt iets voor de kust op een koraal eiland. Ondanks het feit dat er veel huizen op instorten staan, er sinds de 70' er jaren bijna niets is gerenoveerd heeft het stadje veel charme. De zee en en de stranden in de buurt waar je naartoe kan zeilen in een dhow zijn ronduit prachtig. Er is haast niemand, het zand fijn en wit als poedersuiker, de zee zo helder en mooi als op gephotoshopte reclame spotjes voor de Seychellen...

Omdat het laagseizoen is en dit strand alleen per boot te bereiken is kwamen de jongens uit het dorp meteen aangesneld om souvenirs te verkopen. Als je aankomt zeilen denk je dat je op een onbewoond eiland aankomt maar binnen de korste keren staan er 4 of 5 jongens allemaal kettingen en kitsch doosjes aan te prijzen en ben je toch minder alleen dan het aanvankelijk leek.

Vanuit ons hotel op Ilha de Mocambique leerden we twee Chilenen kennen die op huwelijksreis waren. Samen huurden we een dhow om naar mooie stranden te zeilen. Dit was ons bootje die ons opwachtte naar een lunch van gegrilde vis ;)

Hier namen we afscheid van de kapitein en zijn twee matrozen... Lijkt een beetje overdreven 3 leden bemanning voor 4 toeristen, maar het is wel goed voor de werkgelegenheid, toch?

Vanaf Nampula ging onze reis weer landinwaarts met een trein richting Malawi. De trein vertrok om 05.00 maar we moesten er om 04.00 zijn en hadden toen geen zitplaats meer... Er is geen maximum aan het aantal te verkopen kaartjes dus iedereen die wil kan mee. Dit houdt in dat we ontzettend op elkaar gepropt stonden tot er wat mensen uit gingen. Langs het spoor werden ook veel groente, matjes en natuurlijk levende kippen verkocht en het treinstel werd steeds kleuriger vanbinnen. We zaten in de 3e klas omdat de andere treinstellen allemaal stuk waren en we hebben nog steeds een beetje zere billen van de 12 uur op houten bankjes te hebben gezeten....

Uitzicht vanuit het raam bij een van de haltes.

Op 17juni zijn we weer terug in Nederland, dus ik denk dat er nog maar een blog volgt over Malawi en Zambia... Tot de volgende keer. Liefs!

Nkosi Sikelel iAfrika

Na een vlucht in de nacht vanuit Buenos Aires landen we in Kaapstad, Zuid Afrika.
Het duurde een paar dagen totdat we echt beseften dat we in een ander continent waren geland, dat het totaal anders was dan de hiervoor afgaande drie maanden.
Lotte had binnen de korste keren een cultuur shock..
We waren niet voor de eerste keer in Afrika maar zaten wel nog vol ervaringen en beelden van Zuid Amerika. We moesten nog even omschakelen na de realiteit en van bijvoorbeeld op klaarlichte dag bedreigd worden, zo veel mensen die geld willen hebben, die ons alleen lijken te zien als geld schieters. Het verschil tussen arm en rijk, tussen toerist en kind op blote voeten is ontzettend groot.
Iedereen die we over Kaapstad hadden gehoord was er lyrisch over. Lotte snapte dat niet zo goed, ze zag vooral de armoede, zoveel townships maar ook mega villas met uizicht op de tafelberg, decadente feesten, mega suv's dat contrast brak haar op.
Lotte: ik beschermde mijzelf met een soort coccon waar dit niet meer door heen kon dringen, maar deze laag liet ook de mooie dingen er niet door heen schijnen.
Voor Christoph was het anders, hij las vol enthousiasme de biografie van Nelson Mandela en zag veel meer de positieve veranderingen sinds de afschaffing van de apartheid. Dankzij Christophs zoekacties naar leuke dingen die we konden doen hebben we een paar mooie wandelingen gemaakt, hebben we leuke terrasjes gevonden, met mensen afgesproken om koffie te drinken die hij via de Freunde der Erziehungskunst kende.

In het mooie avondlicht...

De Tafelberg zie je vanuit de hele stad uit verschillende perspectieven...

Via couchsurfing hebben we een groep mensen gevonden om samen een mooie wandeling te maken naar de heuvels achter de Tafelberg. Bij een van de jongens konden we daarna twee nachten logeren en dat was wel interessant om in een suburb bij mensen thuis te zijn en die leefwereld ook mee te krijgen.

Na de wandeling bij een van de CS leden een Braai in de tuin... Een hele gezellige avond met veel persoonlijke gesprekken.

Christoph en Ayanda

Via Ayanda kwamen we op een feestje terecht van een ANC parlamentslid en voerde Christoph discussies over communisme in Afrika, over hoe belangrijk democratie is als je honger hebt en andere relevante vraagstukken.
Na een paar dagen acclimatiseren was het tijd om wat meer van het land te gaan ontdekken. We huurden een auto in Kaapstad en reden langs de kust de beroemde garden route, later langs de wild coast richting Durban en legden in een week vele kilometers af. In de auto oefende Lotte de Xhosa kliks en waren we blij dat niemand ons kon uitlachen bij onze eerste uitprobeersels.
Veel leuke backpack hostels gevonden, bijna elke avond bij een kampvuurtje gezeten aan het strand, onder een sterrenhemel...

Christoph nam in BuffelsBay een eerste surfles...

Lotte vond langs het strand wandelen, met gedachtes alleen zijn ook fijn.

Verder noordelijk langs de Wild Coast in de Transkei konden we lekker uitwaaien.

In een van de hostels stonden djembes en konden diegene die dat leuk vonden lekker jammen...

Ondanks deze mooie omgeving ging het niet zo goed met Lotte en stond zij op het punt om gewoon een vliegtuig terug naar Nederland te nemen.
Lotte: Voor het eerst van mijn leven had ik echte heimwee en mij kon die tijd die we nog hadden om naar noord Mozambique, Malawi en Zambia te gaan echt even niets meer schelen...
Na er veel samen over te hebben gepraat hebben we besloten om de laatste vier weken in dit kontinent rustig aan te doen, vaker een paar nachten op een plek, een mooi eiland op te zoeken, de tent op te zetten, boeken uit te lezen en verder niet meer te haasten.

Toelichting bij titel van het blog: Het volkslied Nkosi Sikelel iAfrika kent bijna iedereen, alle schoolkinderen zingen dit onder andere elke ochtend op school en is een mooi hoopvol lied. We zijn het gaan associeren met een hoopvol volk dat niet opgeeft...